Czy kot tęskni za człowiekiem? Co naprawdę wiemy o kocim przywiązaniu

Koty często sprawiają wrażenie bardzo niezależnych. Potrafią długo zajmować się sobą, przesypiać sporą część dnia i nie zawsze witają opiekuna z taką demonstracyjną radością jak pies.

Czy to oznacza, że nie tęsknią?

Nie da się odpowiedzieć na to jednym prostym „tak” albo „nie”.

Badania pokazują, że koty mogą tworzyć z człowiekiem więzi społeczne, rozróżniają opiekuna od obcej osoby i mogą zmieniać swoje zachowanie w związku z jego nieobecnością oraz powrotem. Jednocześnie nie każdy kot będzie reagował tak samo, a pojedynczego zachowania nie można traktować jako pewnego dowodu na tęsknotę.

Kot może być naprawdę przywiązany do człowieka

Przez wiele lat koty przedstawiano jako zwierzęta znacznie bardziej niezależne emocjonalnie od psów.

Współczesne badania pokazują jednak, że ich relacja z człowiekiem może być znacznie bardziej złożona.

W badaniu przeprowadzonym przez naukowców z Oregon State University obserwowano zachowanie kociąt i dorosłych kotów podczas krótkiej rozłąki z opiekunem oraz po jego powrocie.

U części kotów zaobserwowano zachowania odpowiadające wzorcom określanym jako bezpieczne przywiązanie. Po powrocie opiekuna zwierzęta ponownie podejmowały eksplorację otoczenia, utrzymując jednocześnie kontakt z człowiekiem.

Autorzy badania uznali, że wiele kotów tworzy z opiekunami więzi o cechach przywiązania.

Nie oznacza to jednak, że relację kota z człowiekiem można po prostu zrównać z więzią dziecka z rodzicem. Kocia psychika i sposób komunikowania emocji są inne.

Czy kot zauważa, że nas nie ma?

Tak.

Badania pokazują, że koty potrafią odróżniać swojego opiekuna od obcej osoby i mogą inaczej reagować na ich obecność oraz nieobecność.

W jednym z eksperymentów koty częściej wokalizowały podczas rozłąki z opiekunem niż podczas rozłąki z obcą osobą.

To nie jest jeszcze dowód na to, że kot „tęskni” w ludzkim rozumieniu tego słowa, ale pokazuje, że relacja z opiekunem ma dla niego znaczenie.

Inne badanie porównywało zachowanie kotów po krótszej i dłuższej nieobecności właściciela.

Po dłuższej rozłące koty po powrocie opiekuna częściej mruczały i przeciągały się. Autorzy uznali, że może to świadczyć o nasileniu zachowań społecznych po dłuższym czasie rozłąki.

Jak kot może zachowywać się po naszym powrocie?

Nie istnieje jeden pewny sygnał oznaczający: „tęskniłem za Tobą”.

Po powrocie opiekuna niektóre koty mogą częściej szukać kontaktu.

Może się to objawiać między innymi:

częstszą wokalizacją,

ocieraniem się,

pozostawaniem blisko człowieka,

inicjowaniem głaskania,

podążaniem za opiekunem,

większym zainteresowaniem zabawą.

Żadne z tych zachowań samo w sobie nie jest jednak dowodem na tęsknotę.

Kot może zachowywać się podobnie z powodu rutyny, oczekiwania na jedzenie, potrzeby kontaktu albo zwykłej ciekawości.

Najważniejszy jest cały kontekst i to, jak dany kot zachowuje się na co dzień.

A co, jeśli kot po naszym powrocie nas „ignoruje”?

To wcale nie musi oznaczać, że jest obrażony.

Przypisywanie kotom ludzkich intencji bywa kuszące, ale łatwo w ten sposób źle zinterpretować ich zachowanie.

Kot, który po naszym powrocie nie biegnie od razu do drzwi, może po prostu czuć się spokojnie i bezpiecznie.

Może też potrzebować chwili, zanim sam zdecyduje się na kontakt.

Dla jednego kota oznaką bliskości będzie wejście na kolana.

Dla drugiego wystarczy położenie się na fotelu obok.

Jeszcze inny tylko podejdzie, powącha nas i wróci na swoje ulubione miejsce.

Każde z tych zachowań może być całkowicie normalne.

Czy kot może źle znosić rozłąkę?

Tak.

Badania pokazują, że u części kotów mogą występować problemy związane z rozłąką.

W badaniu ankietowym opublikowanym w 2020 roku około 13 procent badanych kotów spełniało przynajmniej jedno kryterium wskazujące na możliwe problemy związane z nieobecnością opiekuna.

Opiekunowie zgłaszali między innymi:

nadmierną wokalizację,

niszczenie przedmiotów,

oddawanie moczu poza kuwetą,

apatię,

niepokój,

zmiany zachowania podczas nieobecności człowieka.

Trzeba jednak bardzo wyraźnie podkreślić, że takie zachowania nie są automatycznie dowodem na „lęk separacyjny”.

Mogą mieć wiele innych przyczyn.

Dlatego jeśli kot nagle zaczyna zachowywać się inaczej, traci apetyt, nadmiernie się wylizuje, załatwia poza kuwetą albo wyraźnie zmienia swój sposób funkcjonowania, warto przede wszystkim wykluczyć problemy zdrowotne i skonsultować się z lekarzem weterynarii.

Czy kot traktuje człowieka jak źródło bezpieczeństwa?

Tu nauka nie daje jeszcze całkowicie jednoznacznej odpowiedzi.

Badanie z 2019 roku wykazało u kotów zachowania odpowiadające różnym stylom przywiązania i sugerowało, że dla wielu z nich opiekun może pełnić funkcję bezpiecznej bazy.

Wcześniejsze badanie z 2015 roku nie znalazło jednak wystarczających dowodów, aby uznać, że dorosłe koty wykorzystują opiekuna jako źródło bezpieczeństwa w taki sam sposób, jak obserwuje się to u dzieci czy psów.

To pokazuje, że wiedza o relacjach kotów z ludźmi nadal się rozwija.

Jedno jest jednak coraz lepiej udokumentowane: obraz kota jako zwierzęcia całkowicie obojętnego na człowieka jest zbyt uproszczony.

Kot nie musi rzucać Ci się w ramiona, żeby być przywiązany

Kocia więź często jest subtelna.

Może przejawiać się w tym, że kot:

dobrowolnie wybiera miejsce obok Ciebie,

przychodzi spać do tego samego pokoju,

inicjuje kontakt,

ociera się po Twoim powrocie,

reaguje na Twój głos,

spokojnie odpoczywa w Twojej obecności.

Nie każdy kot będzie wylewny.

Nie każdy będzie siedział na kolanach.

Nie każdy będzie czekał przy drzwiach.

To nie znaczy, że relacja z człowiekiem jest dla niego nieważna.

Czy kot naprawdę tęskni?

Najuczciwsza odpowiedź brzmi: koty mogą reagować na nieobecność swoich opiekunów i tworzyć z nimi trwałe więzi społeczne, ale nauka nie pozwala nam jeszcze dokładnie stwierdzić, w jakim stopniu odczuwają „tęsknotę” tak, jak rozumieją ją ludzie.

Wiemy natomiast, że rozpoznają swoich opiekunów, ich obecność ma znaczenie dla ich zachowania, a u części kotów dłuższa rozłąka może wywoływać wyraźne zmiany.

Dlatego warto patrzeć na zachowanie własnego kota, a nie porównywać go z innymi.

Każdy może mieć swój własny sposób okazywania przywiązania.

A jak jest u Was?

Jak zachowuje się Wasz kot, kiedy wracacie do domu po kilku godzinach albo po dłuższej nieobecności?

Biegnie do drzwi, miauczy, ociera się, chodzi za Wami krok w krok, czy może tylko zerknie z kanapy, jakby chciał powiedzieć:

„No, wreszcie jesteś”? 🐱❤️

Napiszcie w komentarzach. Chętnie poznamy Wasze kocie historie.

Źródła

1. Vitale K.R., Behnke A.C., Udell M.A.R., „Attachment bonds between domestic cats and humans”, Current Biology, 2019.
   https://doi.org/10.1016/j.cub.2019.08.036
2. Potter A., Mills D.S., „Domestic Cats (Felis silvestris catus) Do Not Show Signs of Secure Attachment to Their Owners”, PLOS ONE, 2015.
   https://doi.org/10.1371/journal.pone.0135109
3. Eriksson M., Keeling L.J., Rehn T., „Cats and owners interact more with each other after a longer duration of separation”, PLOS ONE, 2017.
   https://doi.org/10.1371/journal.pone.0185599
4. Turner D.C., „The Mechanics of Social Interactions Between Cats and Their Owners”, Frontiers in Veterinary Science, 2021.
   https://doi.org/10.3389/fvets.2021.650143
5. de Souza Machado D. i in., „Identification of separation-related problems in domestic cats: A questionnaire survey”, PLOS ONE, 2020.
   https://doi.org/10.1371/journal.pone.0230999

Materiał opracowała i zatwierdziła redakcja Fundacji Koci Azyl, korzystając z narzędzi wspomagających przygotowanie treści.